# Kur’an Arapçası — Ders 05 | Bakara 62–76 [[00-NAHİV KAVRAMLARI VE AYET ÖRNEKLERİ|← Nahiv Ana Dizini]] [[005 — Muzari Fiil ve Şahıs Çekimleri|005 — Muzari Fiil ve Şahıs Çekimleri]] ## Ayetlere Hızlı Geçiş [[#Bakara 62. Ayet|62]] · [[#Bakara 63. Ayet|63]] · [[#Bakara 64. Ayet|64]] · [[#Bakara 65. Ayet|65]] · [[#Bakara 66. Ayet|66]] · [[#Bakara 67. Ayet|67]] · [[#Bakara 68. Ayet|68]] · [[#Bakara 69. Ayet|69]] · [[#Bakara 70. Ayet|70]] · [[#Bakara 71. Ayet|71]] · [[#Bakara 72. Ayet|72]] · [[#Bakara 73. Ayet|73]] · [[#Bakara 74. Ayet|74]] · [[#Bakara 75. Ayet|75]] · [[#Bakara 76. Ayet|76]] --- **KUR’AN ARAPÇASI — DERS 05** **Dersin konusu: الْفِعْلُ الْمُضَارِعُ — Muzari Fiil, Ref, Nasb ve Cezm** ## NAHİV KONUSU — MUZARİ FİİL Muzari fiil, gerçekleşmekte olan, tekrarlanan veya gelecekte gerçekleşecek eylemleri bildirir. Türkçede bağlama göre şimdiki, geniş veya gelecek zamanla karşılanabilir. | Mâzi | Muzari | Türkçe | | --- | --- | --- | | كَتَبَ | يَكْتُبُ | Yazdı / yazar | | عَلِمَ | يَعْلَمُ | Bildi / bilir | | ذَهَبَ | يَذْهَبُ | Gitti / gider | | سَمِعَ | يَسْمَعُ | İşitti / işitir | Muzari harfleri: أَ، نَ، يَ، تَ — حُرُوفُ الْمُضَارَعَةِ ### Muzari fiilin 14 şahıs çekimi | Şahıs | Zamir | Muzari | Anlam | | --- | --- | --- | --- | | Gaib müzekker tekil | هُوَ | يَكْتُبُ | O yazar | | Gaib müzekker ikil | هُمَا | يَكْتُبَانِ | O ikisi yazar | | Gaib müzekker çoğul | هُمْ | يَكْتُبُونَ | Onlar yazar | | Gaib müennes tekil | هِيَ | تَكْتُبُ | O yazar | | Gaib müennes ikil | هُمَا | تَكْتُبَانِ | O ikisi yazar | | Gaib müennes çoğul | هُنَّ | يَكْتُبْنَ | Onlar yazar | | Muhatap müzekker tekil | أَنْتَ | تَكْتُبُ | Sen yazarsın | | Muhatap müzekker ikil | أَنْتُمَا | تَكْتُبَانِ | İkiniz yazarsınız | | Muhatap müzekker çoğul | أَنْتُمْ | تَكْتُبُونَ | Siz yazarsınız | | Muhatap müennes tekil | أَنْتِ | تَكْتُبِينَ | Sen yazarsın | | Muhatap müennes ikil | أَنْتُمَا | تَكْتُبَانِ | İkiniz yazarsınız | | Muhatap müennes çoğul | أَنْتُنَّ | تَكْتُبْنَ | Siz yazarsınız | | Mütekellim tekil | أَنَا | أَكْتُبُ | Ben yazarım | | Mütekellim çoğul | نَحْنُ | نَكْتُبُ | Biz yazarız | İkil muhatap müzekker ve müennes çekimi aynı yazılıştadır; 14 şahıs konumu, 13 farklı yazılı biçim bulunur. ### Muzari fiilin üç i‘rab hâli | Hâl | Örnek | Temel kural | | --- | --- | --- | | Ref — الرَّفْعُ | يَكْتُبُ | Temel alâmet damme | | Nasb — النَّصْبُ | لَنْ يَكْتُبَ | Temel alâmet fetha | | Cezm — الْجَزْمُ | لَمْ يَكْتُبْ | Temel alâmet sükûn | ### Ef‘âl-i hamse — Beş çekim kalıbı | Şahıs | Ref | Nasb | Cezm | | --- | --- | --- | --- | | هُمَا | يَكْتُبَانِ | لَنْ يَكْتُبَا | لَمْ يَكْتُبَا | | أَنْتُمَا | تَكْتُبَانِ | لَنْ تَكْتُبَا | لَمْ تَكْتُبَا | | هُمْ | يَكْتُبُونَ | لَنْ يَكْتُبُوا | لَمْ يَكْتُبُوا | | أَنْتُمْ | تَكْتُبُونَ | لَنْ تَكْتُبُوا | لَمْ تَكْتُبُوا | | أَنْتِ | تَكْتُبِينَ | لَنْ تَكْتُبِي | لَمْ تَكْتُبِي | Ref hâlinde nûn sabit kalır; nasb ve cezm hâllerinde düşer. ### Nûn-u nisve ve nûn-u te‘kîd يَكْتُبْنَ — Kadınlar yazarlar. نُونُ النِّسْوَةِ ile muzari sükûn üzere mebnidir لَيَكْتُبَنَّ — Mutlaka yazacak. Doğrudan bitişen نُونُ التَّوْكِيدِ ile muzari fetha üzere mebnidir ### Nefiy lâ’sı ile nehiy lâ’sı | Yapı | Tür | Anlam | | --- | --- | --- | | لَا يَكْتُبُ | لَا النَّافِيَةُ | Yazmaz — nûn veya damme korunur | | لَا تَكْتُبْ | لَا النَّاهِيَةُ | Yazma — muzari cezm olur | ## 9. MUSHAF SAYFASI — BAKARA 62–69 ## Bakara 62. Ayet إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَىٰ وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿٦٢﴾ **Meali: Şüphesiz iman edenler, Yahudiler, Hristiyanlar ve Sâbiîlerden Allah’a ve ahiret gününe iman edip salih amel işleyenler için Rableri katında mükâfatları vardır. Onlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | إِنَّ | Harf / edat | Şüphesiz | | الَّذِينَ | İsim / ism-i mevsûl | ...-en kimseler | | آمَنُوا | Mâzi fiil / birleşik yapı | İman ettiler | | وَالَّذِينَ | İsim / ism-i mevsûl | Ve ...-en kimseler | | هَادُوا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Yahudi oldular | | وَالنَّصَارَىٰ | İsim / harf / birleşik yapı | Ve Hristiyanlar | | وَالصَّابِئِينَ | İsim / sıfat veya fiil | Ve Sâbiîler | | مَنْ | Harf / edat | Kim ki | | آمَنَ | Mâzi fiil / birleşik yapı | İman etti | | بِاللَّهِ | İsim / harf / birleşik yapı | Allah’a | | وَالْيَوْمِ | İsim / harf / birleşik yapı | Ve güne | | الْآخِرِ | İsim / harf / birleşik yapı | Ahiret | | وَعَمِلَ | İsim / harf / birleşik yapı | Ve işledi | | صَالِحًا | İsim / harf / birleşik yapı | Salih amel | | فَلَهُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | İşte onlar için | | أَجْرُهُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Mükâfatları | | عِندَ | İsim / harf / birleşik yapı | Katında | | رَبِّهِمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Rablerinin | | وَلَا | Harf / edat | Ve yoktur | | خَوْفٌ | İsim / harf / birleşik yapı | Korku | | عَلَيْهِمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Onlara | | وَلَا | Harf / edat | Ve değil | | هُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Onlar | | يَحْزَنُونَ | Muzari fiil / birleşik yapı | Üzülürler | #### Ayetin anlamlı parçaları إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا Şüphesiz iman edenler ve Yahudiler وَالنَّصَارَىٰ وَالصَّابِئِينَ Hristiyanlar ve Sâbiîler مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا Kim Allah’a ve ahiret gününe iman edip salih amel işlerse فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ Onların mükâfatları Rableri katındadır وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ Onlara korku yoktur وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ Ve onlar üzülmeyeceklerdir #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. يَحْزَنُونَ — Gaib müzekker çoğul** Ref durumundaki ef‘âl-i hamse fiilidir. Nûn sabittir **2. لَا يَحْزَنُونَ — Nefiy** لَا burada olumsuzluk bildirir; fiili cezm etmez **3. مَنْ آمَنَ** Şekilce mâzi olan آمَنَ, şart anlamlı bağlamda “kim iman ederse” diye çevrilir ## Bakara 63. Ayet وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُم بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ﴿٦٣﴾ **Meali: Hani sizden sağlam söz almış ve Tûr’u üzerinize yükseltmiştik. Size verdiğimizi kuvvetle tutun, içindekileri hatırlayın ki takvâ sahibi olasınız demiştik.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | وَإِذْ | Harf / edat | Ve hani | | أَخَذْنَا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Aldık | | مِيثَاقَكُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Sözünüzü | | وَرَفَعْنَا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Ve yükselttik | | فَوْقَكُمُ | İsim / harf / birleşik yapı | Üzerinize | | الطُّورَ | İsim / harf / birleşik yapı | Tûr’u | | خُذُوا | İsim / harf / birleşik yapı | Tutun | | مَا | Harf / edat | ...-diğimiz şeyi | | آتَيْنَاكُم | İsim / harf / birleşik yapı | Size verdik | | بِقُوَّةٍ | İsim / harf / birleşik yapı | Kuvvetle | | وَاذْكُرُوا | İsim / harf / birleşik yapı | Ve hatırlayın | | مَا | Harf / edat | ...-en şeyleri | | فِيهِ | İsim / harf / birleşik yapı | İçinde | | لَعَلَّكُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Umulur ki siz | | تَتَّقُونَ | Muzari fiil / birleşik yapı | Sakınırsınız | #### Ayetin anlamlı parçaları وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ Hani sizden sağlam söz almıştık وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ Ve Tûr’u üzerinize yükseltmiştik خُذُوا مَا آتَيْنَاكُم بِقُوَّةٍ Size verdiğimizi kuvvetle tutun وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ Ve onun içindekileri hatırlayın لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ Umulur ki takvâ sahibi olursunuz #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. تَتَّقُونَ — Muhatap çoğul** Muzari, ef‘âl-i hamseden; ref alâmeti nûnun sabit olmasıdır **2. خُذُوا ve تَتَّقُونَ** İlki emir, ikincisi muzaridir ## Bakara 64. Ayet ثُمَّ تَوَلَّيْتُم مِّن بَعْدِ ذَٰلِكَ ۖ فَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَكُنتُم مِّنَ الْخَاسِرِينَ ﴿٦٤﴾ **Meali: Sonra bunun ardından yüz çevirdiniz. Eğer Allah’ın size lütfu ve merhameti olmasaydı mutlaka hüsrana uğrayanlardan olurdunuz.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | ثُمَّ | Harf / edat | Sonra | | تَوَلَّيْتُم | İsim / harf / birleşik yapı | Yüz çevirdiniz | | مِّن | Harf / edat | ...-den | | بَعْدِ | İsim / harf / birleşik yapı | Ardından | | ذَٰلِكَ | İsim / harf / birleşik yapı | Bunun | | فَلَوْلَا | Harf / edat | Eğer olmasaydı | | فَضْلُ | İsim / harf / birleşik yapı | Lütfu | | اللَّهِ | İsim / harf / birleşik yapı | Allah’ın | | عَلَيْكُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Size | | وَرَحْمَتُهُ | İsim / harf / birleşik yapı | Ve merhameti | | لَكُنتُم | İsim / harf / birleşik yapı | Mutlaka olurdunuz | | مِّنَ | Harf / edat | ...-den | | الْخَاسِرِينَ | İsim / sıfat veya fiil | Hüsrana uğrayanlardan | #### Ayetin anlamlı parçaları ثُمَّ تَوَلَّيْتُم مِّن بَعْدِ ذَٰلِكَ Sonra bütün bunların ardından yüz çevirdiniz فَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ Eğer Allah’ın lütfu ve merhameti olmasaydı لَكُنتُم مِّنَ الْخَاسِرِينَ Hüsrana uğrayanlardan olurdunuz #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. تَوَلَّيْتُمْ** Muhatap müzekker çoğul mâzidir; bir önceki dersle bağlantı kurulur **2. لَوْلَا** Allah’ın lütfunun varlığı sebebiyle hüsran sonucunun gerçekleşmediğini anlatır ## Bakara 65. Ayet وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ ﴿٦٥﴾ **Meali: İçinizden cumartesi yasağını çiğneyenleri elbette bildiniz. Biz de onlara aşağılanmış maymunlar olun dedik.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | وَلَقَدْ | İsim / harf / birleşik yapı | Gerçekten | | عَلِمْتُمُ | Mâzi fiil / birleşik yapı | Bildiniz | | الَّذِينَ | İsim / ism-i mevsûl | ...-en kimseleri | | اعْتَدَوْا | İsim / harf / birleşik yapı | Haddi aştılar | | مِنكُمْ | İsim / ism-i mevsûl | İçinizden | | فِي | İsim / harf / birleşik yapı | ...-de | | السَّبْتِ | İsim / harf / birleşik yapı | Cumarteside | | فَقُلْنَا | İsim / harf / birleşik yapı | Sonra dedik | | لَهُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Onlara | | كُونُوا | İsim / harf / birleşik yapı | Olun | | قِرَدَةً | İsim / harf / birleşik yapı | Maymunlar | | خَاسِئِينَ | İsim / sıfat veya fiil | Aşağılanmış | #### Ayetin anlamlı parçaları وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنكُمْ فِي السَّبْتِ İçinizden cumartesi yasağını çiğneyenleri bildiniz فَقُلْنَا لَهُمْ Bunun üzerine onlara dedik كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ Aşağılanmış maymunlar olun #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. لَقَدْ عَلِمْتُمْ** لَقَدْ, mâzi fiili pekiştirir **2. كُونُوا** كَانَ fiilinin çoğul emridir; muzari değil ## Bakara 66. Ayet فَجَعَلْنَاهَا نَكَالًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِينَ ﴿٦٦﴾ **Meali: Biz bunu, o dönemde bulunanlara ve sonrakilere ibret verici bir ceza, takvâ sahiplerine de bir öğüt kıldık.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | فَجَعَلْنَاهَا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Böylece onu kıldık | | نَكَالًا | İsim / harf / birleşik yapı | İbret verici ceza | | لِّمَا | İsim / harf / birleşik yapı | ... olanlara | | بَيْنَ | İsim / harf / birleşik yapı | Önünde | | يَدَيْهَا | İsim / harf / birleşik yapı | İki eli/öncesi | | وَمَا | Harf / edat | Ve ... olanlara | | خَلْفَهَا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Arkasında/sonrasında | | وَمَوْعِظَةً | İsim / harf / birleşik yapı | Ve öğüt | | لِّلْمُتَّقِينَ | İsim / sıfat veya fiil | Takvâ sahiplerine | #### Ayetin anlamlı parçaları فَجَعَلْنَاهَا نَكَالًا Bunu ibret verici bir ceza kıldık لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا Öncekiler ve sonrakiler için وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِينَ Ve takvâ sahiplerine bir öğüt #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. جَعَلْنَاهَا** نَا fail, هَا mef‘ul zamiridir **2. الْمُتَّقِينَ** İsm-i fail çoğuldur; muzari fiil değildir ## Bakara 67. Ayet وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تَذْبَحُوا بَقَرَةً ۖ قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا ۖ قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ ﴿٦٧﴾ **Meali: Hani Mûsâ kavmine, Allah size bir inek kesmenizi emrediyor demişti. Onlar, bizimle alay mı ediyorsun dediler. Mûsâ, cahillerden olmaktan Allah’a sığınırım dedi.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | وَإِذْ | Harf / edat | Ve hani | | قَالَ | Mâzi fiil / birleşik yapı | Dedi | | مُوسَىٰ | İsim / harf / birleşik yapı | Mûsâ | | لِقَوْمِهِ | İsim / harf / birleşik yapı | Kavmine | | إِنَّ | Harf / edat | Şüphesiz | | اللَّهَ | İsim / harf / birleşik yapı | Allah | | يَأْمُرُكُمْ | Muzari fiil / birleşik yapı | Size emrediyor | | أَن | Harf / edat | ...-menizi | | تَذْبَحُوا | Muzari fiil / birleşik yapı | Kesmeniz | | بَقَرَةً | İsim / harf / birleşik yapı | Bir inek | | قَالُوا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Dediler | | أَتَتَّخِذُنَا | Muzari fiil / birleşik yapı | Bizi mi ediniyorsun | | هُزُوًا | İsim / harf / birleşik yapı | Alay konusu | | قَالَ | Mâzi fiil / birleşik yapı | Dedi | | أَعُوذُ | Muzari fiil / birleşik yapı | Sığınırım | | بِاللَّهِ | İsim / harf / birleşik yapı | Allah’a | | أَنْ | Harf / edat | ...-maktan | | أَكُونَ | Muzari fiil / birleşik yapı | Olmam | | مِنَ | Harf / edat | ...-den | | الْجَاهِلِينَ | İsim / sıfat veya fiil | Cahillerden | #### Ayetin anlamlı parçaları وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ Hani Mûsâ kavmine demişti إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ Şüphesiz Allah size emrediyor أَن تَذْبَحُوا بَقَرَةً Bir inek kesmenizi قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا Dediler: Bizimle alay mı ediyorsun? قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ Dedi ki: Allah’a sığınırım أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ Cahillerden olmaktan #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. يَأْمُرُكُمْ** يَأْمُرُ muzari, كُمْ nesne zamiridir **2. أَنْ تَذْبَحُوا** أَنْ nasb eder; ef‘âl-i hamsede nûn düşer **3. أَعُوذُ / أَنْ أَكُونَ** İlki merfû, ikincisi أَنْ sebebiyle mansub muzari ## Bakara 68. Ayet قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّن لَّنَا مَا هِيَ ۚ قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا فَارِضٌ وَلَا بِكْرٌ عَوَانٌ بَيْنَ ذَٰلِكَ ۖ فَافْعَلُوا مَا تُؤْمَرُونَ ﴿٦٨﴾ **Meali: Bizim için Rabbine dua et de onun nasıl bir inek olduğunu açıklasın dediler. Mûsâ, Allah onun ne yaşlı ne de körpe, ikisinin arasında orta yaşlı bir inek olduğunu söylüyor. Size emredileni yapın dedi.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | قَالُوا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Dediler | | ادْعُ | İsim / harf / birleşik yapı | Dua et | | لَنَا | İsim / harf / birleşik yapı | Bizim için | | رَبَّكَ | İsim / harf / birleşik yapı | Rabbine | | يُبَيِّن | Muzari fiil / birleşik yapı | Açıklasın | | لَّنَا | İsim / harf / birleşik yapı | Bize | | مَا | Harf / edat | Ne/nasıl | | هِيَ | İsim / harf / birleşik yapı | O | | قَالَ | Mâzi fiil / birleşik yapı | Dedi | | إِنَّهُ | İsim / harf / birleşik yapı | Şüphesiz o | | يَقُولُ | Muzari fiil / birleşik yapı | Söylüyor | | إِنَّهَا | İsim / harf / birleşik yapı | Şüphesiz o | | بَقَرَةٌ | İsim / harf / birleşik yapı | İnek | | لَّا | Harf / edat | Değil | | فَارِضٌ | İsim / harf / birleşik yapı | Yaşlı | | وَلَا | Harf / edat | Ve değil | | بِكْرٌ | İsim / harf / birleşik yapı | Körpe | | عَوَانٌ | İsim / harf / birleşik yapı | Orta yaşlı | | بَيْنَ | İsim / harf / birleşik yapı | Arasında | | ذَٰلِكَ | İsim / harf / birleşik yapı | Bunun | | فَافْعَلُوا | İsim / harf / birleşik yapı | O hâlde yapın | | مَا | Harf / edat | ...-en şeyi | | تُؤْمَرُونَ | Muzari fiil / birleşik yapı | Size emrediliyor | #### Ayetin anlamlı parçaları قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ Dediler: Bizim için Rabbine dua et يُبَيِّن لَّنَا مَا هِيَ Bize nasıl bir inek olduğunu açıklasın قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ Mûsâ: Allah şöyle söylüyor dedi إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا فَارِضٌ وَلَا بِكْرٌ O, ne yaşlı ne de körpe bir inektir عَوَانٌ بَيْنَ ذَٰلِكَ İkisi arasında orta yaşlıdır فَافْعَلُوا مَا تُؤْمَرُونَ Öyleyse size emredileni yapın #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. يَقُولُ** Gaib müzekker tekil merfû muzari; damme ref alâmetidir **2. تُؤْمَرُونَ** Edilgen muzaridir; nûn sabittir **3. يُبَيِّنْ** Emir cevabı olarak cezimli muzari ## Bakara 69. Ayet قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّن لَّنَا مَا لَوْنُهَا ۚ قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاءُ فَاقِعٌ لَّوْنُهَا تَسُرُّ النَّاظِرِينَ ﴿٦٩﴾ **Meali: Bizim için Rabbine dua et de renginin ne olduğunu bize açıklasın dediler. Mûsâ, Allah onun bakanların hoşuna giden, parlak sarı renkli bir inek olduğunu söylüyor dedi.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | قَالُوا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Dediler | | ادْعُ | İsim / harf / birleşik yapı | Dua et | | لَنَا | İsim / harf / birleşik yapı | Bizim için | | رَبَّكَ | İsim / harf / birleşik yapı | Rabbine | | يُبَيِّن | Muzari fiil / birleşik yapı | Açıklasın | | لَّنَا | İsim / harf / birleşik yapı | Bize | | مَا | Harf / edat | Ne | | لَوْنُهَا | İsim / harf / birleşik yapı | Rengi | | قَالَ | Mâzi fiil / birleşik yapı | Dedi | | إِنَّهُ | İsim / harf / birleşik yapı | Şüphesiz o | | يَقُولُ | Muzari fiil / birleşik yapı | Söylüyor | | إِنَّهَا | İsim / harf / birleşik yapı | Şüphesiz o | | بَقَرَةٌ | İsim / harf / birleşik yapı | İnek | | صَفْرَاءُ | İsim / harf / birleşik yapı | Sarı | | فَاقِعٌ | İsim / harf / birleşik yapı | Parlak | | لَّوْنُهَا | İsim / harf / birleşik yapı | Rengi | | تَسُرُّ | Muzari fiil / birleşik yapı | Sevindirir | | النَّاظِرِينَ | İsim / sıfat veya fiil | Bakanları | #### Ayetin anlamlı parçaları قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ Dediler: Bizim için Rabbine dua et يُبَيِّن لَّنَا مَا لَوْنُهَا Bize renginin ne olduğunu açıklasın قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ Mûsâ: Allah şöyle söylüyor dedi إِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاءُ O sarı renkli bir inektir فَاقِعٌ لَّوْنُهَا Rengi oldukça parlaktır تَسُرُّ النَّاظِرِينَ Bakanların hoşuna gider #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. تَسُرُّ** Gaib müennes tekil merfû muzari; faili بَقَرَةٌ ismine döner **2. مَا لَوْنُهَا / مَا تُؤْمَرُونَ** İlk مَا soru ismi, ikinci مَا ism-i mevsûldür ## 9. Mushaf sayfası — Kısa uygulamalar ve değerlendirme ### A. Kısa uygulamalar 1. Şahısları belirleyiniz يَحْزَنُونَ — تَتَّقُونَ — يَأْمُرُكُمْ — تَسُرُّ 2. Ref ve nasbı karşılaştırınız تَذْبَحُونَ — أَنْ تَذْبَحُوا — يَقُولُ — أَنْ يَقُولَ 3. Edilgen muzariyi bulunuz يَأْمُرُكُمْ — تُؤْمَرُونَ — يَقُولُ 4. İki مَا’nın görevini açıklayınız مَا لَوْنُهَا — مَا تُؤْمَرُونَ 5. Türkçeye çeviriniz أَعُوذُ — أَكُونَ — يَقُولُ — تَسُرُّ ### B. 10 soruluk çoktan seçmeli test 1. يَحْزَنُونَ hangi şahıstır? A) Muhatap çoğul B) Gaib müzekker çoğul C) Mütekellim çoğul D) Gaib tekil 2. تَتَّقُونَ fiilinin ref alâmeti nedir? A) Fetha B) Sükûn C) Nûnun sabit olması D) Nûnun düşmesi 3. أَنْ تَذْبَحُوا fiilini hangi edat nasb etmiştir? A) أَنْ B) لَمْ C) لَا النَّاهِيَةُ D) إِنْ 4. أَعُوذُ fiili hangi hâldedir? A) Cezm B) Nasb C) Emir D) Ref 5. أَنْ أَكُونَ neden mansubdur? A) Mâzi olduğu için B) أَنْ edatı sebebiyle C) Nehiy sebebiyle D) Fail olduğu için 6. تُؤْمَرُونَ nasıl fiildir? A) Etken mâzi B) Emir C) Edilgen muzari D) Edilgen mâzi 7. يَقُولُ hangi şahıstır? A) Gaib müzekker tekil B) Muhatap çoğul C) Mütekellim tekil D) Gaib müennes çoğul 8. مَا لَوْنُهَا içindeki مَا nedir? A) Nefiy edatı B) İsm-i mevsûl C) Mastar harfi D) Soru ismi 9. تَسُرُّ fiilinin faili hangi kelimeye döner? A) النَّاظِرِينَ B) بَقَرَةٌ C) مُوسَىٰ D) رَبَّكَ 10. Ef‘âl-i hamsenin nasb alâmeti nedir? A) Damme B) Fetha her zaman C) Nûnun düşmesi D) Sükûn her zaman Cevap anahtarı: 1-B | 2-C | 3-A | 4-D | 5-B | 6-C | 7-A | 8-D | 9-B | 10-C ## 10. MUSHAF SAYFASI — BAKARA 70–76 ## Bakara 70. Ayet قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّن لَّنَا مَا هِيَ إِنَّ الْبَقَرَ تَشَابَهَ عَلَيْنَا وَإِنَّا إِن شَاءَ اللَّهُ لَمُهْتَدُونَ ﴿٧٠﴾ **Meali: Bizim için Rabbine dua et de onun nasıl bir inek olduğunu açıklasın. Çünkü inekler bize birbirine benzer göründü. Allah dilerse elbette doğru olanı bulacağız dediler.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | قَالُوا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Dediler | | ادْعُ | İsim / harf / birleşik yapı | Dua et | | لَنَا | İsim / harf / birleşik yapı | Bizim için | | رَبَّكَ | İsim / harf / birleşik yapı | Rabbine | | يُبَيِّن | Muzari fiil / birleşik yapı | Açıklasın | | لَّنَا | İsim / harf / birleşik yapı | Bize | | مَا | Harf / edat | Nasıl/ne | | هِيَ | İsim / harf / birleşik yapı | O | | إِنَّ | Harf / edat | Çünkü | | الْبَقَرَ | İsim / harf / birleşik yapı | İnekler | | تَشَابَهَ | İsim / harf / birleşik yapı | Benzer göründü | | عَلَيْنَا | İsim / harf / birleşik yapı | Bize | | وَإِنَّا | İsim / harf / birleşik yapı | Ve şüphesiz biz | | إِن | Harf / edat | Eğer | | شَاءَ | Mâzi fiil / birleşik yapı | Diledi | | اللَّهُ | İsim / harf / birleşik yapı | Allah | | لَمُهْتَدُونَ | İsim / sıfat veya fiil | Elbette doğruyu bulanlarız | #### Ayetin anlamlı parçaları قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ Dediler: Bizim için Rabbine dua et يُبَيِّن لَّنَا مَا هِيَ Bize onun nasıl bir inek olduğunu açıklasın إِنَّ الْبَقَرَ تَشَابَهَ عَلَيْنَا Çünkü inekler bize birbirine benzer göründü وَإِنَّا إِن شَاءَ اللَّهُ لَمُهْتَدُونَ Allah dilerse doğru olanı bulacağız #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. يُبَيِّنْ** Emrin cevabında cezimli muzari **2. تَشَابَهَ** Başında ت bulunsa da bu kelime mâzidir **3. لَمُهْتَدُونَ** مُهْتَدُونَ ism-i fail çoğuludur; muzari değildir ## Bakara 71. Ayet قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا ذَلُولٌ تُثِيرُ الْأَرْضَ وَلَا تَسْقِي الْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لَّا شِيَةَ فِيهَا ۚ قَالُوا الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ ۚ فَذَبَحُوهَا وَمَا كَادُوا يَفْعَلُونَ ﴿٧١﴾ **Meali: Mûsâ, Allah onun toprağı sürmekte ve ekini sulamakta kullanılmamış, kusursuz, üzerinde başka renk bulunmayan bir inek olduğunu söylüyor dedi. Onlar, işte şimdi gerçeği söyledin dediler. Sonunda ineği kestiler; fakat neredeyse bunu yapmayacaklardı.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | قَالَ | Mâzi fiil / birleşik yapı | Dedi | | إِنَّهُ | İsim / harf / birleşik yapı | Şüphesiz o | | يَقُولُ | Muzari fiil / birleşik yapı | Söylüyor | | إِنَّهَا | İsim / harf / birleşik yapı | Şüphesiz o | | بَقَرَةٌ | İsim / harf / birleşik yapı | İnek | | لَّا | Harf / edat | Değil | | ذَلُولٌ | İsim / harf / birleşik yapı | İşe koşulmuş | | تُثِيرُ | Muzari fiil / birleşik yapı | Sürer | | الْأَرْضَ | İsim / harf / birleşik yapı | Toprağı | | وَلَا | Harf / edat | Ve değil | | تَسْقِي | Muzari fiil / birleşik yapı | Sular | | الْحَرْثَ | İsim / harf / birleşik yapı | Ekini | | مُسَلَّمَةٌ | İsim / harf / birleşik yapı | Kusursuz | | لَّا | Harf / edat | Hiç yok | | شِيَةَ | İsim / harf / birleşik yapı | Renk lekesi | | فِيهَا | İsim / harf / birleşik yapı | Onda | | قَالُوا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Dediler | | الْآنَ | İsim / harf / birleşik yapı | Şimdi | | جِئْتَ | Mâzi fiil / birleşik yapı | Geldin | | بِالْحَقِّ | İsim / harf / birleşik yapı | Hak ile | | فَذَبَحُوهَا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Sonunda onu kestiler | | وَمَا | Harf / edat | Ve ...-medi | | كَادُوا | İsim / harf / birleşik yapı | Neredeyse | | يَفْعَلُونَ | Muzari fiil / birleşik yapı | Yapıyorlar | #### Ayetin anlamlı parçaları قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ Mûsâ: Allah şöyle söylüyor dedi إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا ذَلُولٌ O işe koşulmuş bir inek değildir تُثِيرُ الْأَرْضَ وَلَا تَسْقِي Toprağı sürmeyen ve ekini sulamayan الْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لَّا شِيَةَ فِيهَا Kusursuz, üzerinde farklı renk lekesi yok قَالُوا الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ Dediler: İşte şimdi gerçeği söyledin فَذَبَحُوهَا Sonunda onu kestiler وَمَا كَادُوا يَفْعَلُونَ Ancak neredeyse yapmayacaklardı #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. تُثِيرُ** Gaib müennes tekil merfû muzari **2. تَسْقِي** Sonu illetli merfû muzari; ref alâmeti takdirî dammedir **3. لَا تَسْقِي** لَا burada nefiy edatıdır **4. كَادُوا يَفْعَلُونَ** كَادُوا nakıs mâzi ve يَفْعَلُونَ muzari, “neredeyse yapacaklardı” anlamındadır ## Bakara 72. Ayet وَإِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا فَادَّارَأْتُمْ فِيهَا ۖ وَاللَّهُ مُخْرِجٌ مَّا كُنتُمْ تَكْتُمُونَ ﴿٧٢﴾ **Meali: Hani bir kişiyi öldürmüş, sonra bu konuda birbirinizi suçlamıştınız. Oysa Allah gizlediğiniz şeyi ortaya çıkaracaktı.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | وَإِذْ | Harf / edat | Ve hani | | قَتَلْتُمْ | Mâzi fiil / birleşik yapı | Öldürdünüz | | نَفْسًا | İsim / harf / birleşik yapı | Bir kişiyi | | فَادَّارَأْتُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Sonra çekiştiniz | | فِيهَا | İsim / harf / birleşik yapı | Onun hakkında | | وَاللَّهُ | İsim / harf / birleşik yapı | Oysa Allah | | مُخْرِجٌ | İsim / harf / birleşik yapı | Ortaya çıkaracak olan | | مَّا | Harf / edat | ...-dığınız şeyi | | كُنتُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Siz idiniz | | تَكْتُمُونَ | Muzari fiil / birleşik yapı | Gizliyordunuz | #### Ayetin anlamlı parçaları وَإِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا Hani bir kişiyi öldürmüştünüz فَادَّارَأْتُمْ فِيهَا Sonra onun hakkında çekişmiştiniz وَاللَّهُ مُخْرِجٌ مَّا Oysa Allah ortaya çıkaracaktı كُنتُمْ تَكْتُمُونَ Gizlemekte olduğunuz şeyi #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. تَكْتُمُونَ** Muhatap müzekker çoğul merfû muzari; nûn korunur **2. كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ** Geçmişte süren davranış: gizliyordunuz **3. مُخْرِجٌ** Muzari değil ism-i fail; bağlamda gelecek yönelimi vardır ## Bakara 73. Ayet فَقُلْنَا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِهَا ۚ كَذَٰلِكَ يُحْيِي اللَّهُ الْمَوْتَىٰ وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ﴿٧٣﴾ **Meali: Bunun üzerine ona ineğin bir parçasıyla vurun dedik. İşte Allah ölüleri böyle diriltir ve aklınızı kullanmanız için size ayetlerini gösterir.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | فَقُلْنَا | İsim / harf / birleşik yapı | Bunun üzerine dedik | | اضْرِبُوهُ | İsim / harf / birleşik yapı | Ona vurun | | بِبَعْضِهَا | İsim / harf / birleşik yapı | Onun bir parçasıyla | | كَذَٰلِكَ | İsim / harf / birleşik yapı | İşte böyle | | يُحْيِي | Muzari fiil / birleşik yapı | Diriltir | | اللَّهُ | İsim / harf / birleşik yapı | Allah | | الْمَوْتَىٰ | İsim / harf / birleşik yapı | Ölüleri | | وَيُرِيكُمْ | Muzari fiil / birleşik yapı | Ve size gösterir | | آيَاتِهِ | İsim / harf / birleşik yapı | Ayetlerini | | لَعَلَّكُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Umulur ki siz | | تَعْقِلُونَ | Muzari fiil / birleşik yapı | Aklınızı kullanırsınız | #### Ayetin anlamlı parçaları فَقُلْنَا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِهَا Bunun üzerine ona bir parçasıyla vurun dedik كَذَٰلِكَ يُحْيِي اللَّهُ الْمَوْتَىٰ Allah ölüleri işte böyle diriltir وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ Ve size ayetlerini gösterir لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ Umulur ki aklınızı kullanırsınız #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. يُحْيِي** Sonu illetli merfû muzari; takdirî damme **2. يُرِيكُمْ** Muzari + كُمْ mef‘ul zamiri **3. تَعْقِلُونَ** Muhatap çoğul, ref alâmeti nûn ## Bakara 74. Ayet ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُم مِّن بَعْدِ ذَٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً ۚ وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهَارُ ۚ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءُ ۚ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ ۗ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ﴿٧٤﴾ **Meali: Sonra bunun ardından kalpleriniz katılaştı; taş gibi, hatta daha da katı oldu. Oysa taşların öylesi vardır ki içinden nehirler fışkırır. Öylesi de vardır ki yarılır ve içinden su çıkar. Bazıları da Allah korkusundan yuvarlanıp düşer. Allah yaptıklarınızdan habersiz değildir.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | ثُمَّ | Harf / edat | Sonra | | قَسَتْ | Mâzi fiil / birleşik yapı | Katılaştı | | قُلُوبُكُم | İsim / harf / birleşik yapı | Kalpleriniz | | مِّن | Harf / edat | ...-den | | بَعْدِ | İsim / harf / birleşik yapı | Sonra | | ذَٰلِكَ | İsim / harf / birleşik yapı | Bunun | | فَهِيَ | İsim / harf / birleşik yapı | İşte onlar | | كَالْحِجَارَةِ | İsim / harf / birleşik yapı | Taşlar gibi | | أَوْ | Harf / edat | Yahut | | أَشَدُّ | İsim / harf / birleşik yapı | Daha şiddetli | | قَسْوَةً | İsim / harf / birleşik yapı | Katılıkça | | وَإِنَّ | Harf / edat | Ve şüphesiz | | مِنَ | Harf / edat | ...-den | | الْحِجَارَةِ | İsim / harf / birleşik yapı | Taşlardan | | لَمَا | İsim / harf / birleşik yapı | Öylesi vardır ki | | يَتَفَجَّرُ | Muzari fiil / birleşik yapı | Fışkırır | | مِنْهُ | İsim / ism-i mevsûl | Ondan | | الْأَنْهَارُ | İsim / harf / birleşik yapı | Nehirler | | وَإِنَّ | Harf / edat | Ve şüphesiz | | مِنْهَا | İsim / ism-i mevsûl | Onlardan | | لَمَا | İsim / harf / birleşik yapı | Öylesi vardır ki | | يَشَّقَّقُ | Muzari fiil / birleşik yapı | Yarılır | | فَيَخْرُجُ | Muzari fiil / birleşik yapı | Ve çıkar | | مِنْهُ | İsim / ism-i mevsûl | Ondan | | الْمَاءُ | İsim / harf / birleşik yapı | Su | | وَإِنَّ | Harf / edat | Ve şüphesiz | | مِنْهَا | İsim / ism-i mevsûl | Onlardan | | لَمَا | İsim / harf / birleşik yapı | Öylesi vardır ki | | يَهْبِطُ | Muzari fiil / birleşik yapı | Düşer | | مِنْ | Harf / edat | ...-den | | خَشْيَةِ | İsim / harf / birleşik yapı | Korkusundan | | اللَّهِ | İsim / harf / birleşik yapı | Allah’ın | | وَمَا | Harf / edat | Ve ... değil | | اللَّهُ | İsim / harf / birleşik yapı | Allah | | بِغَافِلٍ | İsim / harf / birleşik yapı | Habersiz | | عَمَّا | İsim / harf / birleşik yapı | ...-dığınız şeylerden | | تَعْمَلُونَ | Muzari fiil / birleşik yapı | Yapıyorsunuz | #### Ayetin anlamlı parçaları ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُم مِّن بَعْدِ ذَٰلِكَ Sonra bunun ardından kalpleriniz katılaştı فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً Taş gibi, hatta daha da katı hâle geldi وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهَارُ Taşlardan öylesi vardır ki içinden nehirler fışkırır وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ Onlardan öylesi vardır ki yarılır فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءُ Böylece içinden su çıkar وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ Onlardan bazıları Allah korkusundan düşer وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ Allah yaptıklarınızdan habersiz değildir #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. يَتَفَجَّرُ / يَشَّقَّقُ / يَخْرُجُ / يَهْبِطُ** Gaib müzekker tekil merfû muzari fiiller **2. تَعْمَلُونَ** Ef‘âl-i hamse; ref alâmeti nûn **3. وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ** مَا olumsuzluk edatı; بَاء pekiştirme görevindedir **4. لَمَا يَتَفَجَّرُ** لَ te’kit lâmı, مَا ism-i mevsûl; لَمْ cezm edatı değildir ## Bakara 75. Ayet أَفَتَطْمَعُونَ أَن يُؤْمِنُوا لَكُمْ وَقَدْ كَانَ فَرِيقٌ مِّنْهُمْ يَسْمَعُونَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِن بَعْدِ مَا عَقَلُوهُ وَهُمْ يَعْلَمُونَ ﴿٧٥﴾ **Meali: Şimdi onların size iman etmelerini mi umuyorsunuz? Oysa onlardan bir topluluk Allah’ın sözünü işitiyor, sonra onu kavradıkları hâlde bile bile değiştiriyordu.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | أَفَتَطْمَعُونَ | İsim / sıfat veya fiil | Hâlâ umuyor musunuz | | أَن | Harf / edat | ...-melerini | | يُؤْمِنُوا | Muzari fiil / birleşik yapı | İman etmeleri | | لَكُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Size | | وَقَدْ | Harf / edat | Oysa gerçekten | | كَانَ | Mâzi fiil / birleşik yapı | İdi | | فَرِيقٌ | İsim / harf / birleşik yapı | Bir topluluk | | مِّنْهُمْ | İsim / ism-i mevsûl | Onlardan | | يَسْمَعُونَ | Muzari fiil / birleşik yapı | İşitiyorlardı | | كَلَامَ | İsim / harf / birleşik yapı | Sözünü | | اللَّهِ | İsim / harf / birleşik yapı | Allah’ın | | ثُمَّ | Harf / edat | Sonra | | يُحَرِّفُونَهُ | Muzari fiil / birleşik yapı | Onu değiştiriyorlardı | | مِن | Harf / edat | ...-den | | بَعْدِ | İsim / harf / birleşik yapı | Sonra | | مَا | Harf / edat | ...-dikten sonra | | عَقَلُوهُ | Mâzi fiil / birleşik yapı | Onu kavradılar | | وَهُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Hâlbuki onlar | | يَعْلَمُونَ | Muzari fiil / birleşik yapı | Biliyorlardı | #### Ayetin anlamlı parçaları أَفَتَطْمَعُونَ أَن يُؤْمِنُوا لَكُمْ Şimdi onların size iman etmelerini mi umuyorsunuz? وَقَدْ كَانَ فَرِيقٌ مِّنْهُمْ Oysa onlardan bir topluluk vardı ki يَسْمَعُونَ كَلَامَ اللَّهِ Allah’ın sözünü işitiyorlardı ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ Sonra onu değiştiriyorlardı مِن بَعْدِ مَا عَقَلُوهُ Onu kavradıktan sonra وَهُمْ يَعْلَمُونَ Üstelik bile bile #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. أَنْ يُؤْمِنُوا** Nasb edatı أَنْ sebebiyle nûn düşer **2. يَسْمَعُونَ / يُحَرِّفُونَهُ / يَعْلَمُونَ** Üçü de merfû ef‘âl-i hamse fiilidir **3. وَهُمْ يَعْلَمُونَ** Hâl cümlesi: bile bile ## Bakara 76. Ayet وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَا بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ قَالُوا أَتُحَدِّثُونَهُم بِمَا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاجُّوكُم بِهِ عِندَ رَبِّكُمْ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿٧٦﴾ **Meali: İman edenlerle karşılaştıklarında iman ettik derler. Birbirleriyle baş başa kaldıklarında ise Allah’ın size açıkladıklarını, Rabbinizin katında bunları size karşı delil getirsinler diye mi onlara anlatıyorsunuz? Aklınızı kullanmıyor musunuz? derler.** #### Kelimeler ve türleri | Ayetin kelimesi | Tür | Türkçe anlamı ve açıklaması | | --- | --- | --- | | وَإِذَا | Harf / edat | Ve ...-dığı zaman | | لَقُوا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Karşılaştılar | | الَّذِينَ | İsim / ism-i mevsûl | ...-en kimseler | | آمَنُوا | Mâzi fiil / birleşik yapı | İman ettiler | | قَالُوا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Dediler | | آمَنَّا | Mâzi fiil / birleşik yapı | İman ettik | | وَإِذَا | Harf / edat | Ve ...-dığı zaman | | خَلَا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Baş başa kaldı | | بَعْضُهُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Bir kısmı | | إِلَىٰ | Harf / edat | ...-e | | بَعْضٍ | İsim / harf / birleşik yapı | Diğer bir kısmına | | قَالُوا | Mâzi fiil / birleşik yapı | Dediler | | أَتُحَدِّثُونَهُم | İsim / harf / birleşik yapı | Onlara mı anlatıyorsunuz | | بِمَا | İsim / harf / birleşik yapı | ...-dığı şeyi | | فَتَحَ | İsim / harf / birleşik yapı | Açıkladı | | اللَّهُ | İsim / harf / birleşik yapı | Allah | | عَلَيْكُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Size | | لِيُحَاجُّوكُم | İsim / harf / birleşik yapı | Delil getirsinler diye | | بِهِ | İsim / harf / birleşik yapı | Onunla | | عِندَ | İsim / harf / birleşik yapı | Katında | | رَبِّكُمْ | İsim / harf / birleşik yapı | Rabbinizin | | أَفَلَا | İsim / harf / birleşik yapı | Aklınızı kullanmıyor musunuz | | تَعْقِلُونَ | Muzari fiil / birleşik yapı | Aklınızı kullanıyorsunuz | #### Ayetin anlamlı parçaları وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا İman edenlerle karşılaştıkları zaman قَالُوا آمَنَّا İman ettik derler وَإِذَا خَلَا بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ Birbirleriyle baş başa kaldıkları zaman قَالُوا أَتُحَدِّثُونَهُم Şöyle derler: Onlara mı anlatıyorsunuz? بِمَا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ Allah’ın size açıkladıklarını لِيُحَاجُّوكُم بِهِ عِندَ رَبِّكُمْ Rabbiniz katında size karşı delil getirsinler diye أَفَلَا تَعْقِلُونَ Aklınızı kullanmıyor musunuz? #### DİKKAT — Nahiv ve anlam **1. تُحَدِّثُونَهُمْ** Muhatap çoğul muzari, هُمْ mef‘ul zamiri **2. لِيُحَاجُّوكُمْ** Amaç lâmı ile mansub; nûn düşmüştür **3. أَفَلَا تَعْقِلُونَ** لَا nefiy edatı, nûn korunur **4. إِذَا + mâzi** Tekrarlanan olaylar Türkçede geniş zamanla karşılanabilir ## 10. Mushaf sayfası — Kısa uygulamalar ve değerlendirme ### A. Kısa uygulamalar 1. Ref ve nasb hâllerini inceleyiniz يَقُولُ — تَسْقِي — أَنْ يُؤْمِنُوا — لِيُحَاجُّوكُمْ — تَعْقِلُونَ 2. Zamirleri belirleyiniz يُحَرِّفُونَهُ — يُرِيكُمْ — تُحَدِّثُونَهُمْ 3. Mâzi ve muzariyi ayırınız تَشَابَهَ — تَكْتُمُونَ — يُحْيِي — قَسَتْ — عَقَلُوهُ 4. Sonu illetli muzarileri inceleyiniz تَسْقِي — يُحْيِي 5. İki لَا’nın farkını belirtiniz لَا تَسْقِي — لَا تَكْتُبْ ### B. 10 soruluk çoktan seçmeli test 1. تَكْتُمُونَ hangi şahıstır? A) Gaib çoğul B) Mütekellim çoğul C) Muhatap müzekker çoğul D) Muhatap tekil 2. تَسْقِي fiilinin ref alâmeti nedir? A) Takdirî damme B) Açık damme C) Nûnun sabit olması D) Nûnun düşmesi 3. يُحْيِي nasıl fiildir? A) Mâzi B) Emir C) Sonu sahih muzari D) Sonu illetli muzari 4. يُحَرِّفُونَهُ içindeki هُ nedir? A) Fail B) Mef‘ul zamiri C) Harf-i cer D) Dişilik işareti 5. أَنْ يُؤْمِنُوا ifadesinde nûn niçin düşmüştür? A) Mâzi olduğu için B) Emir olduğu için C) أَنْ ile nasb olduğu için D) لَا ile cezm olduğu için 6. أَفَلَا تَعْقِلُونَ içindeki لَا nedir? A) Nefiy edatı B) Nehiy edatı C) Nida harfi D) Nasb edatı 7. لِيُحَاجُّوكُمْ hangi hâldedir? A) Ref B) Cezm C) Mâzi D) Nasb 8. يَتَفَجَّرُ hangi şahıstır? A) Muhatap çoğul B) Gaib müzekker tekil C) Mütekellim tekil D) Gaib müennes çoğul 9. كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ ne anlam verir? A) Gizlemeyin B) Gizleyeceksiniz C) Gizliyordunuz D) Gizlenildi 10. إِذَا لَقُوا ifadesi nasıl anlaşılır? A) Karşılaştıkları zaman B) Karşılaşmadılar C) Karşılaşmayacaklar D) Karşılaşın Cevap anahtarı: 1-C | 2-A | 3-D | 4-B | 5-C | 6-A | 7-D | 8-B | 9-C | 10-A