Ders 03 - Kur'an Arapçası Okulu

[[00 Fihrist]] # Ders-3 ### İsimler, zamirler ve sıfatlar: nekra (belirsiz isim) Türkçe’de sıfat isminden önce gelir; Arapça’ da ise sıfat ismini (_mevsuf’u_) takip eder. **Müfred** (tekil) ve **nekra** (belirsiz) 1. رَسُولٌ كَرِيمٌ şerefli bir elçi 2. وَعْدًا مَفْعُولاً yerine getirilmiş bir söz .3 آيَةٍ بَيِّنَةٍ açık bir ayet **Arapça’da ismin halleri:** **A.** **_Merfu’_** (Ref’ hali) **مَرفُوعٌ** Bir sıfat her zaman ismi ile tam bir uyum içinde olmalıdır. Yukarıdaki ilk örnekte رسولismi müzekker ve nekra olduğu için sıfatı olan كريم kelimesi de müzekker ve nekra olmalıdır. İsim, ötreli tenvin ile sona erdiği gibi sıfat da örteli tenvin ile son bulmaktadır. Bu şekilde ötreli tenvin ile sona eren isimler ve sıfatlar Arapça’da **_merfu’_** olarak adlandırılır. Bir isim aşağıdaki durumların birinde _ref’_ halinde olur: (i) Bir fiil cümlesinin _özne_si olduğunda: 5. satırda رسول كريم cümlenin öznesidir. (**Fiil** **cümlesi,** fiille başlayan cümle demektir. Cümlede özne konusu Ders- 12’de daha geniş görülecektir.) (ii) Bir isim cümlesinde _mübteda_ (ilk öğe) olduğunda: 11. satırdaki عَبْدٌ örneğinde olduğu gibi. (**İsim cümlesi**, isimle başlayan cümle demektir. _Mübteda_ ve _haber_ olmak üzere iki öğeden meydana gelir.) (iii) Yine isim cümlesinde _haber_ (ikinci öğe) olduğunda: 2. satırdaki عَذَابٌ kelimesi gibi. (Haber, cümlenin birinci öğesi olan _mübteda_ ile ilgili bilgi vermektedir.) **B.** **_Mansub_** (Nasb hali) **مَنْصُوبٌ** Yukarıdaki örnek 2’de isim ve sıfatın her ikisi de müzekker ve nekra’dır. Görüldüğü üzere وعدا kelimesi iki üstünlü _tenvin_ ile sona ermektedir. Dikkat edilirse sona gelen iki üstünden sonra bir _elif_ harfi vardır. مفعولاsıfatı da ismiyle uyuşmak zorunda olduğundan iki üstünlü tenvin ve elif ile sona ermektedir. Bu şekilde sona eren isimler Arapça’da **mansub** olarak adlandırılır. Bir isim aşağıdaki hallerden birinde _nasb_ halinde olur: Başına; **إنَّ** _muhakkak_, **أَنَّ** _ki,_ **لكِنَّ** _ancak_ gibi edatlardan biri gelirse: Örneğin, 8. satırda **ألله** lafzı böyledir. (Daha fazla örnek için Ders- 9’a bakılmalıdır.) (i) Bir fiil cümlesinde tümleç olduğunda: karşıda 10. satırda cümlenin tümleci نفسا زكية (_masum bir kişi_) sıfat tamlamasıdır. (Unutmayın ki, ﺓ harfi ile sonlanmasa da نفسا kelimesi müennes bir kelimedir; dolayısıyla sıfatı olan زكية kelimesi de onunla uyuşması için sonunda yer alan ﺔ ile birlikte müennes olmalıdır.) (Not: ﺔ iki üstün aldığında ardına _elif_ harfi gelmez.) (ii) Zarf olarak kullanıldığında: 9. Satırda ليلا (_geceleyin_) kelimesi _mansub_ bir kelime olup sonuna üstünlü tenvin almaktadır. نَهارا (_gündüzleyin_) kelimesi de aynı şekilde mansubdur. (**Zarf**, bir fiil, bir sıfat veya başka bir zarf hakkında bilgi veren kelime çeşididir.) **C.** **_Mecrur_** (Cer hali) **مَجْرُورٌ** Yukarıda Örnek 3’te isim ve sıfatın her ikisi de müennes ve nekra’dır. آية ismi esreli tenvin ile sona ermekte; sıfatı olan بينة de aynı şekilde esreli tenvin ile sona ermektedir. Bu şekilde esreli tenvin ile sona eren isim ve sıfatlara Arapça’da **_mecrur_** denmektedir. Bir isim aşağıdaki hallerden birinde _cer_ halinde olur: **(i)** Başına, **علي** (_üzerinde_) ve **في** (_içinde_) gibi **_cer harfleri_** dediğimiz harflerden biri geldiğinde. **(ii)** Arapça **_izafet terkibi_**nde (isim tamlaması) **_muzafun ileyh_** (tamlayan) olduğunda. Karşıda 15. satırda رسول kelimesi **_mecrur_**dur ve ‘_peygamber_’ anlamına gelir. Sıfat olan كريم (_şerefli_) kelimesi de ismiyle uyum göstermek için _mecrur_ olmuştur. | | | | |---|---|---| |Bu tuhaf bir şeydir. 50:2|**هٰذَا شَیْءٌ عَجٖيبٌ**|1| |Bu elim bir azaptır. 44:11|**هٰذَا عَذَابٌ اَلٖيمٌ**|2| |Yakıcı bir ateş. 101:11|**نَارٌ حَامِيَةٌ**|3| |Güzel bir belde ve affedici bir Rab. 34:15|**بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَرَبٌّ غَفُورٌ**|4| |Onlara değerli bir peygamber geldi. 44:17|**وَجَاءَهُمْ رَسُولٌ كَرٖيمٌ**|5| |Ona çok değerli bir mükafat vardır. 57:11|**وَلَهُ اَجْرٌ كَرٖيمٌ**|6| |Onlar için bol mükafat hazırladı. 33:44|**وَاَعَدَّ لَهُمْ اَجْرًا كَرٖيمًا**|7| |Muhakkak ki Allah Ğafur ve Rahimdir. 2:173|**اِنَّ اللّٰهَ غَفُورٌ رَحٖيمٌ**|8| |Gece ve gündüz. 71:5|**لَيْلًا وَنَهَارًا**|9| |Sen suçsuz birini mi öldürdün? 18:74|**اَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً**|10| |Şüphesiz mü’min bir cariye Allah’a ortak koşan bir kadından daha hayırlıdır. 2:221|**وَلَاَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ**|11| |Şüphesiz iman eden bir köle, Allah’a ortak koşan bir erkekten daha hayırlıdır. 2:221|**وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ**|12| |O doğru bir yol üzerindedir. 16:76|**وَهُوَ عَلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقٖيمٍ**|13| |Mübarek bir gecede. 44:3|**فٖى لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ**|14| |Muhakkak ki O, şerefli bir elçinin sözüdür. 69:40|**اِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرٖيمٍ**|15| | | |---| |#### Ders -3 Alıştırmalar| 1. | | |---| |**عَلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقٖيمٍ** **عَلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقٖيمٍ** …………………………………… …………………………………….. …………………………………… ……………………………………..| | | |---| |**A**| | | |---| |**B**| | | |---| |**B**| | | |---| |**اَجْرًا كَرٖيمًا** **اَجْرًا كَرٖيمًا** …………………………………… ……………………………….. …………………………………… ………………………………..| | | |---| |**A**| | | |---| |**A**| | | |---| |**B**| | | |---| |**اَجْرٌ كَرٖيمٌ** **اَجْرٌ كَرٖيمٌ** …………………………………… ……………………………….. …………………………………… ………………………………..| | | |---| |**A**| | | |---| |**B**| | | |---| |**فٖى لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ** **فٖى لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ** …………………………………… ……………………………….. …………………………………… ………………………………..| | | |---| |**A**| | | |---| |**B**| | | |---| |**نَفْسًا زَكِيَّةً** **نَفْسًا زَكِيَّةً** …………………………………… ……………………………….. …………………………………… ………………………………..| | | |---| |**A**| | | |---| |**B**| | | |---| |**وَلَاَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ** **وَلَاَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ** …………………………………… ……………………………….. …………………………………… ………………………………..| A sütunundan başlayarak, ayrılan boşluklara Arapça ibareleri yeniden yazınız. Yazdığınız bütün kelimelerin manasını bildiğinizden emin olunuz. 2. a. Müfret, merfu’ ve nekra bir kelime genellikle ............................... ile sonlanır. b. Müfret, mansub ve nekra bir kelime genellikle ............................... ile sonlanır. c. Müfret, mecrur ve nekra bir kelime genellikle ............................... ile sonlanır. 3. Ders- 3’ten aşağıdaki sınıflandırmalara uygun ikişer kelime yazınız. müennes ve mecrur /müennes ve merfu / müzekker ve mecrur /müzekker ve mansub ............................... .............................. .................................. .................................. ............................... .............................. .................................. .................................. 4. Aşağıdaki sıfat tamlamalarında (i) sıfatların altını çiziniz ve (ii) sıfatların isme tabi oldukları üç özelliği belirtiniz. لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ نَفْسًا زَكِيَّةً رَسُولٌ كَرٖيمٌ a. Müfrettir. a. ................................. a. .................................. b. .................................. b. .................................. b. .................................. c. .................................. c. .................................. c. .................................. 5. Ders- 3’ten aşağıdaki sınıflandırmalara uygun Arapça sıfatları yazınız. Müennes ve merfu’ / müennes ve mecrur /müzekker ve mecrur / müzekker ve mansub ............................... ............................... .............................. ............................... ................................. ............................... ............................... ............................... 6. Aşağıdaki soruları cevaplayınız: a. مُؤْمِنٌ kelimesinin merfu’ ve müennes hali nedir? ........................... b. مُشْرِكَةٍ kelimesinin mecrur ve müzekker hali nedir? ........................... c. Ders- 3’ten “**ل** ” vurgu ön eki almış iki kelime yazınız. i. ............................... ii. .............................. d. Ders- 3’ten iki harf-i cer yazınız. i. ............................... ii. .............................. e. Bir harf-i cer olan مِنْ genellikle –den/dan anlamındadır. خَيْرٌ مِنْ tamlamasının anlamı ................................................. dır. f. 8. Cümledeki اللّٰهَ lafzı mansub’dur. Çünkü ....................................................................... ………………………………………………………………………………………………… a. b. c. d. e. 7. Türkçe’ye çeviriniz. (Aşağıdaki cümleler ve tamlamalar Yâsîn Suresi’ndendir.) i. عَلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقٖيمٍ .................................................... ii. هٰذَا صِرَاطٌ مُسْتَقٖيمٌ .................................................... iii. اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ وَقُرْاٰنٌ مُبٖينٌ O ................................................ 8. غَفُورٌ رَحٖيمٌ kelimeleri Kur’an’da sıkça tekrarlanır. Aşağıdaki farklılıklara dikkat edin. 1. 2. 3. 4. 5. 6. Ve Allah Ğafur ve Rahim’dir. و اللَّهُ غَفُورٌ رَحٖيمٌ .................................................................. **إِنَّ** اللَّهَ غَفُورٌ رَحٖيمٌ .................................................................. **فَإِنَّ** اللَّهَ غَفُورٌ رَحٖيمٌ Öyleyse kesinlikle O, ................................. **فَاِنَّهُ** غَفُورٌ رَحٖيمٌ .................................................................. **وَاِنَّهُ** غَفُورٌ رَحٖيمٌ