[[Ana Sayfa]] [[002 Fihrist]] **مُقَدِّمَةٌ** لَمْ يَخْلُقِ اللَّهُ الْإِنْسَانَ لِيَعِيشَ وَحْدَهُ، وَلَا لِيَسْتَغْنِيَ بِرَأْيِهِ عَنْ غَيْرِهِ Allah, insanı tek başına yaşasın ve kendi görüşünü başkalarının görüşlerinden müstağni görsün diye yaratmamıştır. فَالْعُقُولُ تَتَكَامَلُ، وَالْآرَاءُ يَشُدُّ بَعْضُهَا بَعْضًا Akıllar birbirini tamamlar; görüşler birbirini destekler. وَمَا أَجْمَلَ الْمُجْتَمَعَ الَّذِي يَتَنَاصَحُ أَهْلُهُ، وَيَتَشَاوَرُونَ فِي أُمُورِهِمْ İnsanlarının birbirine nasihat ettiği ve işlerini istişare ile yürüttüğü toplum ne güzeldir! وَلِذَلِكَ جَعَلَ الْإِسْلَامُ الْمَشُورَةَ خُلُقًا، وَجَعَلَهَا مِنْ سِمَاتِ الْمُؤْمِنِينَ Bu sebeple İslam, istişareyi bir ahlâk ve müminlerin vasıflarından biri kılmıştır. --- **مِنَ الْقُرْآنِ الْكَرِيمِ** **قَالَ اللَّهُ تَعَالَى** ﴿وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ﴾ **(سورة آل عمران: ١٥٩)** Ali İmran 159 [[003-159]] "İş hususunda onlarla istişare et." --- **وَقَالَ سُبْحَانَهُ** ﴿وَأَمْرُهُمْ شُورَىٰ بَيْنَهُمْ﴾ **(سورة الشورى: ٣٨)** Şura 38 [[042-038]] "Onların işleri aralarında istişare iledir." --- **تَأَمُّلٌ** **Detaylıca düşün** مَعَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ كَانَ يُوحَى إِلَيْهِ، فَقَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ بِالْمَشُورَةِ Rasûlullah ﷺ vahiy alıyor olmasına rağmen, Allah ona istişareyi emretmiştir. فَإِذَا كَانَ هَذَا فِي حَقِّ أَكْمَلِ النَّاسِ عَقْلًا، فَكَيْفَ بِغَيْرِهِ؟ Bu, insanların en mükemmel aklına sahip olan kişi için böyleyse, başkaları için nasıl olmasın? --- **مِنَ السُّنَّةِ النَّبَوِيَّةِ** **كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ أَكْثَرَ النَّاسِ مَشُورَةً لِأَصْحَابِهِ** **(رواه الترمذي بمعناه)** Rasûlullah ﷺ, ashabı ile en çok istişare eden kimselerdendi. --- **وَقَالَ ﷺ** «الدِّينُ النَّصِيحَةُ» **(رواه مسلم)** "Din nasihattir." --- **وَقَالَ ﷺ** «الْمُسْتَشَارُ مُؤْتَمَنٌ» **(رواه أبو داود والترمذي)** "Kendisine danışılan kimse, güvenilen bir emanetçidir." --- **تَأَمُّلٌ** لَيْسَتِ الْمَشُورَةُ ضَعْفًا، بَلْ هِيَ مِنْ كَمَالِ الْعَقْلِ İstişare zayıflık değil, aklın olgunluğundandır. وَلَيْسَ الْعَاقِلُ مَنْ لَا يُخْطِئُ، بَلِ الْعَاقِلُ مَنْ يَرْجِعُ إِلَى أَهْلِ الْخِبْرَةِ وَالْحِكْمَةِ Akıllı kişi hiç hata yapmayan değil; tecrübe ve hikmet ehline başvuran kimsedir. **مِنْ أَقْوَالِ الْعُلَمَاءِ** **Ulemanın sözlerinden** **قَالَ الْإِمَامُ الشَّافِعِيُّ رحمه الله** İmam Şafii **مَنْ اسْتَشَارَ النَّاسَ شَارَكَهُمْ فِي عُقُولِهِمْ** "İnsanlarla istişare eden kimse, onların akıllarından da istifade etmiş olur." --- **وَقَالَ الْإِمَامُ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ رحمه الله** İmam Hasan el Basri **مَا تَشَاوَرَ قَوْمٌ إِلَّا هُدُوا إِلَى أَرْشَدِ أُمُورِهِمْ** "Bir topluluk istişare ettiğinde mutlaka işlerinin en doğru yoluna yönlendirilir." --- **وَقَالَ الْإِمَامُ الْغَزَالِيُّ رحمه الله** İmam Gazali **الِاسْتِبْدَادُ بِالرَّأْيِ مِنْ أَسْبَابِ الزَّلَلِ** "Kendi görüşüyle yetinmek, hataya düşmenin sebeplerindendir." --- **آدَابٌ وَتَوْجِيهَاتٌ** **Edepler ve Tavsiyeler** **شَاوِرْ أَهْلَ الْعِلْمِ وَالْخِبْرَةِ** İlim ve tecrübe sahipleriyle istişare et. **لَا تَسْتَبِدَّ بِرَأْيِكَ** Kendi görüşünle yetinme. **اقْبَلِ النَّصِيحَةَ بِصَدْرٍ رَحْبٍ** Nasihati geniş bir gönülle kabul et. **لَا تَغْضَبْ إِذَا خَالَفَكَ غَيْرُكَ** Başkaları sana muhalefet ettiğinde öfkelenme. **أَخْلِصِ النِّيَّةَ لِلَّهِ** Niyetini Allah için halis kıl. **اسْتَخِرِ اللَّهَ ثُمَّ خُذْ بِالْأَسْبَابِ** Allah'tan hayırlısını iste, sonra sebeplere sarıl. --- **تَأَمُّلٌ** كَمْ مِنْ رَأْيٍ أَنْقَذَ صَاحِبَهُ مِنَ النَّدَمِ Nice görüşler vardır ki sahibini pişmanlıktan kurtarmıştır! وَكَمْ مِنْ إِنْسَانٍ أَضَرَّ بِهِ الْإِعْجَابُ بِرَأْيِهِ Nice insanlar da kendi görüşünü beğenmesi sebebiyle zarar görmüştür! فَالْمُؤْمِنُ يَجْمَعُ بَيْنَ حُسْنِ التَّوَكُّلِ وَحُسْنِ الْمَشُورَةِ Mümin, güzel tevekkül ile güzel istişareyi birlikte taşır. --- **فَوَائِدُ وَتَأَمُّلَاتٌ** **Faydalar ve Düşündüren Noktalar** **وَأَمْرُهُمْ شُورَىٰ بَيْنَهُمْ** Onların işleri aralarında istişare iledir. **الْمُسْتَشَارُ مُؤْتَمَنٌ** Kendisine danışılan kimse güvenilir bir emanetçidir. **لَا خَيْرَ فِي الِاسْتِبْدَادِ بِالرَّأْيِ** Tek başına görüşe dayanmakta hayır yoktur. **مَنْ اسْتَشَارَ لَمْ يَنْدَمْ** İstişare eden pişman olmaz. **النَّصِيحَةُ مِنْ حُقُوقِ الْأُخُوَّةِ** Nasihat, kardeşlik haklarındandır. **الْعُقُولُ تَتَكَامَلُ وَلَا تَتَنَافَسُ** Akıllar birbirini tamamlar, birbirine rakip olmaz. --- **كَلِمَاتٌ مُؤَثِّرَةٌ** **Etkili sözler** **قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضي الله عنه** **لَا خَيْرَ فِيكُمْ إِنْ لَمْ تَقُولُوهَا، وَلَا خَيْرَ فِينَا إِنْ لَمْ نَسْمَعْهَا** "Eğer siz hakkı söylemezseniz sizde hayır yoktur; eğer biz onu dinlemezsek bizde de hayır yoktur." --- **وَقَالَ الْإِمَامُ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ رضي الله عنه** **مَنِ اسْتَبَدَّ بِرَأْيِهِ هَلَكَ، وَمَنْ شَاوَرَ الرِّجَالَ شَارَكَهَا فِي عُقُولِهَا** "Kendi görüşüyle yetinen helâke sürüklenir; insanlarla istişare eden ise onların akıllarından pay alır." --- **خَاتِمَةٌ** إِنَّ الْمَشُورَةَ لَيْسَتْ مُجَرَّدَ تَبَادُلِ الْآرَاءِ، بَلْ هِيَ خُلُقٌ مِنْ أَخْلَاقِ الْإِيمَانِ İstişare, sadece fikir alışverişi değil; iman ahlâkının bir parçasıdır. وَمَا أَجْمَلَ الْمُجْتَمَعَ الَّذِي يَتَنَاصَحُ أَهْلُهُ، وَيَتَعَاوَنُونَ عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى İnsanlarının birbirine nasihat ettiği ve iyilik üzerinde yardımlaştığı toplum ne güzeldir! وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ أَكْمَلَ النَّاسِ عَقْلًا، وَمَعَ ذَلِكَ كَانَ يُشَاوِرُ أَصْحَابَهُ، لِيُعَلِّمَ الْأُمَّةَ أَنَّ الْكَمَالَ لَيْسَ فِي الِاسْتِغْنَاءِ عَنِ النَّاسِ، بَلْ فِي الِانْتِفَاعِ بِخِبْرَاتِهِمْ Rasûlullah ﷺ insanların en mükemmel akıllısı idi. Buna rağmen ashabıyla istişare ederdi. Böylece ümmete, kemalin insanlardan müstağni olmakta değil, onların tecrübelerinden istifade etmekte olduğunu öğretmiştir. [[Ana Sayfa]] [[002 Fihrist]]