[[Ana Sayfa]] [[002 Fihrist]] **مُقَدِّمَةٌ** مَا أَكْثَرَ الْكَلَامَ، وَمَا أَقَلَّ مَنْ يُحْسِنُ الْكَلَامَ Konuşan çoktur; fakat güzel konuşanlar ne kadar azdır! وَالْكَلِمَةُ الْوَاحِدَةُ قَدْ تَبْنِي قَلْبًا، وَقَدْ تَهْدِمُهُ Bir tek söz, bir gönlü inşa edebilir; yine bir tek söz onu yıkabilir. وَلِذَلِكَ كَانَ حِفْظُ اللِّسَانِ مِنْ عَلَامَاتِ كَمَالِ الْإِيمَانِ وَحُسْنِ الْخُلُقِ Bu sebeple dili korumak, imanın kemâlinin ve güzel ahlâkın alametlerinden sayılmıştır. وَمَا أَحْوَجَ النَّاسَ فِي زَمَانِنَا إِلَى الْكَلِمَةِ الطَّيِّبَةِ İnsanlar, zamanımızda güzel söze ne kadar da muhtaçtır! --- **مِنَ الْقُرْآنِ الْكَرِيمِ** **قَالَ اللَّهُ تَعَالَى** ﴿وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا﴾  **(سورة البقرة: ٨٣)** Bakara 83 [[002-083]] "İnsanlara güzel söz söyleyin." --- **وَقَالَ تَعَالَى** ﴿مَا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ﴾ **(سورة ق: ١٨)** Kaf 18 [[050-018]] "İnsan hiçbir söz söylemez ki yanında onu gözetleyen bir melek bulunmasın." --- **وَقَالَ تَعَالَى** ﴿وَقُلْ لِعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ۚ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ﴾ **(سورة الإسراء: ٥٣)** İsra 53 [[017-053]] "Kullarıma söyle, sözün en güzelini söylesinler. Çünkü şeytan onların arasını bozmaya çalışır." --- **تَأَمُّلٌ** لَمْ يَأْمُرِ اللَّهُ بِالْكَلَامِ فَقَطْ، بَلْ أَمَرَ بِأَحْسَنِ الْكَلَامِ Allah sadece konuşmayı emretmedi; sözün en güzelini emretti. فَلَيْسَ كُلُّ مَا يُعْلَمُ يُقَالُ، وَلَيْسَ كُلُّ مَا يُقَالُ يُقَالُ فِي كُلِّ وَقْتٍ Bilinen her şey söylenmez; söylenen her şey de her zaman söylenmez. --- **مِنَ السُّنَّةِ النَّبَوِيَّةِ** **قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ** «مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ، فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ» **(متفق عليه)** "Allah'a ve ahiret gününe iman eden kimse ya hayır söylesin ya da sussun." --- **وَقَالَ ﷺ** «إِنَّ الْعَبْدَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ رِضْوَانِ اللَّهِ، لَا يُلْقِي لَهَا بَالًا، يَرْفَعُهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَاتٍ، وَإِنَّ الْعَبْدَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ سَخَطِ اللَّهِ، لَا يُلْقِي لَهَا بَالًا، يَهْوِي بِهَا فِي جَهَنَّمَ» **(رواه البخاري)** "Kul, önem vermediği halde Allah'ın rızasına uygun bir söz söyler ve Allah o söz sebebiyle onu derecelerle yükseltir. Yine kul, önemsemeden Allah'ın gazabına sebep olacak bir söz söyler ve o söz sebebiyle cehenneme yuvarlanır." --- **وَقَالَ ﷺ** «إِنَّ مِنْ أَحَبِّكُمْ إِلَيَّ وَأَقْرَبِكُمْ مِنِّي مَجْلِسًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَحَاسِنَكُمْ أَخْلَاقًا» **(رواه الترمذي)** "Kıyamet günü bana en sevgili ve bana meclis bakımından en yakın olanlarınız, ahlâkı en güzel olanlarınızdır." --- **تَأَمُّلٌ** مَا أَخْطَرَ اللِّسَانَ Dil ne kadar tehlikelidir! فَإِنَّهُ صَغِيرُ الْحَجْمِ، وَلَكِنَّهُ عَظِيمُ الْأَثَرِ Boyut olarak küçüktür; fakat tesiri büyüktür. وَكَمْ مِنْ خُصُومَةٍ أَشْعَلَتْهَا كَلِمَةٌ، وَكَمْ مِنْ قُلُوبٍ أَحْيَتْهَا كَلِمَةٌ Nice düşmanlıklar bir sözle başlamış, nice kalpler de bir sözle hayat bulmuştur. --- **مِنْ أَقْوَالِ الْعُلَمَاءِ** **Ulemasının Sözlerinden** **قَالَ الْإِمَامُ الشَّافِعِيُّ رحمه الله** İmam Şafii **إِذَا أَرَادَ الْإِنْسَانُ أَنْ يَتَكَلَّمَ فَلْيَتَفَكَّرْ، فَإِنْ ظَهَرَ لَهُ أَنَّهُ لَا ضَرَرَ فِيهِ تَكَلَّمَ، وَإِلَّا أَمْسَكَ** "İnsan konuşmak istediğinde önce düşünsün. Eğer sözünde bir zarar görmezse konuşsun; aksi halde sussun." --- **وَقَالَ الْإِمَامُ الْغَزَالِيُّ رحمه الله** İmam Gazali **اللِّسَانُ مِنْ أَعْظَمِ نِعَمِ اللَّهِ، وَهُوَ أَيْضًا مِنْ أَعْظَمِ الْأَخْطَارِ** "Dil, Allah'ın en büyük nimetlerinden biridir; aynı zamanda en büyük tehlikelerden biridir." --- **آدَابٌ وَتَوْجِيهَاتٌ** **Edepler ve Tavsiyeler** **ابْدَأْ بِالسَّلَامِ** Söze selamla başla. --- **قُلْ خَيْرًا أَوِ اصْمُتْ** Hayır söyle veya sus. **اخْتَرْ مِنَ الْكَلَامِ أَحْسَنَهُ** Sözün en güzelini seç. **لَا تُكْثِرِ الْكَلَامَ بِغَيْرِ فَائِدَةٍ** Faydasız sözü çoğaltma. **لَا تَرْفَعْ صَوْتَكَ عَلَى النَّاسِ** İnsanlara karşı sesini yükseltme. **اجْعَلْ كَلَامَكَ سَبَبًا فِي جَمْعِ الْقُلُوبِ** Sözünü kalpleri birleştirmenin vesilesi yap. **تَذَكَّرْ أَنَّ الْكَلِمَةَ أَمَانَةٌ** Sözün bir emanet olduğunu unutma. --- **تَأَمُّلٌ** لَيْسَ الْبَلِيغُ مَنْ يَكْثُرُ كَلَامُهُ Belâgat sahibi kişi, çok konuşan kimse değildir. بَلِ الْبَلِيغُ مَنْ يَعْرِفُ مَتَى يَتَكَلَّمُ، وَمَتَى يَسْكُتُ Bilakis belâgat sahibi, ne zaman konuşacağını ve ne zaman susacağını bilen kimsedir. وَكَانَ النَّبِيُّ ﷺ أَفْصَحَ النَّاسِ، وَمَعَ ذَلِكَ كَانَ كَلَامُهُ قَلِيلًا، وَمَعَانِيهِ كَثِيرَةً Nebî ﷺ insanların en fasihi idi. Bununla birlikte sözleri az, mânaları ise çoktu. --- **فَوَائِدُ وَتَأَمُّلَاتٌ** **Faydalar ve Tefekkürler** **الْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ صَدَقَةٌ** Güzel söz sadakadır. **قُلْ خَيْرًا أَوِ اصْمُتْ** Hayır söyle veya sus. **لِلِّسَانِ آفَاتٌ كَثِيرَةٌ** Dilin birçok afeti vardır. **الْحِكْمَةُ فِي الْكَلِمَةِ الْمُنَاسِبَةِ** Hikmet, uygun sözü seçebilmektir. **رُبَّ كَلِمَةٍ جَمَعَتْ قُلُوبًا** Nice sözler vardır ki kalpleri birleştirmiştir. **وَرُبَّ كَلِمَةٍ فَرَّقَتْ بَيْنَ الْإِخْوَانِ** Nice sözler de kardeşlerin arasını ayırmıştır. --- **خَاتِمَةٌ** إِنَّ الْإِنْسَانَ يُعْرَفُ بِكَلَامِهِ قَبْلَ أَنْ يُعْرَفَ بِصُورَتِهِ İnsan, suretiyle tanınmadan önce sözüyle tanınır. فَمَنْ حَفِظَ لِسَانَهُ، حَفِظَ دِينَهُ وَمُرُوءَتَهُ Dilini koruyan kimse, dinini ve şahsiyetini korumuş olur. وَمَا أَجْمَلَ الْكَلَامَ إِذَا خَرَجَ مِنْ قَلْبٍ سَلِيمٍ، وَزَانَهُ الْعِلْمُ وَالْحِلْمُ وَالْأَدَبُ Sağlam bir kalpten çıkan, ilim, yumuşak huyluluk ve edep ile süslenmiş söz ne güzeldir! [[Ana Sayfa]] [[002 Fihrist]]